5.26.2009 - TRANSFER FİYATLANDIRMASI’NIN ANALİZİ VE DÜZELTME HÜKMÜ
Bilindiği üzere yeni Kurumlar Vergisi Kanununda köklü değişiklikler yapılarak, yeni maddeler ihdas edildiği ilgilenenler tarafından bilinmekte ve özellikle bazı maddelerin anlaşılması ve kavranması zor ve içinden çıkılamaz bir hale geldiği, hem Maliye Bakanlığının tebliğlerinden, hem de değerli yazar makalelerinden kısır bir döngü içinde oldukları anlaşılmaktadır. Maliye Bakanlığı her nedense çok açık madde hükümlerini yorumlamayı ve tebliğ çıkarmaya bayılır. Nedenleri şunlardır; 1- Tebliğleri yazan bürokratlar kafa patlatmayı sevmez, açık hükümlere tebliğ çıksın ki bir şeyler yapıldığı izlenimi vererek, biz çalışıyoruz siz uygulamıyorsunuz deme hakkını elinde tutmak isterler. 2- 213 Sayılı Vergi usul Kanun’u 369. madde ‘’yanılma’’ hükmüdür. Bakanlık çetrefilli konularda açık tebliğ yazarak biz uygulayıcıları ve vergi mükelleflerini bu yükten kurtarmak istemez. Açıklarsa 369. maddeye göre ceza kesilemez. Bu yüzdendir ki mükelleflerin büyük bir çoğunluğu daha ilk işe başlama tarihinden itibaren ceza ile tanışır. 3- Vergi kanun hükümleri öyle boz ve bulanık olmalıdır ki, mükteza veya özelge denilen uygulama görüşüyle bir bakıma da uygulamayı yapan vergi daireleri yerine, kendini koyarak uygulamayı da kendi düşünce ve felsefe doğrultusunda işlem yapma arzusu taşıdığını düşüncesi kaçınılmaz hale gelir. Kişi ve gruplara göre kanun çıkarda, bir mükteza veya özelge çıkmaz mı. Rahatsız edici bu intibadan kurtulmanın yolu, bürokratların da elini taşın altına koyma mecburiyetidir 4- Müphem ve yoruma açık bu hükümlerle vergi inceleme elemanlarına çok geniş bir yorum alanı çıkarmak suretiyle, istedikleri gibi at koşturma fırsatı vermek olur ki, bunun sonucunda da, yargı iş yükü altında boğulur kalır.
Onlarca makale yayınlanmış durumda , bazı üstad’ların hakkını teslim ederek, uygulamalara yön vermeye çalışmakta, ancak bir çoğu bu makalelerde 1 seri nolu tebliğden kes,kopyala, yapıştır usulü olduğundan çözüm noktasına gelememiştir. Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Analizinin doğruluğunu tespit etmek için ortaya bir terazi koymak gerekmektedir. Bizim terazimiz ilişkili kişiler arasında olmayan iki taraflı bir alım satım ve vergilendirme işlemi olacaktır X İmalatçı birim bedel maliyeti olan A,B,C ve D firmasına satışları ile A ve D firmaların muhasebe kaydı ile vergi beyanları aşağıdaki gibidir. X firmasının ürettiği emtianın birim TL Bedeli 100 TL olup her firmaya 1000 adet %10 karlı satış yapmıştır.
ÖRNEK
X- Dönem Başı Bilanço D- Dönem Başı Bilanço Kasa 400.000 Serm 400.000 Kasa 100.000 Serm 100.000
X Firması üretim kaydı 152.18 Mamüller 400.000 191.18 İnd KDV 72.000 100.00 Kasa 400.000 320.S Satıcılar 72.000 D Firması 1-Satış Kaydı 1- Alış Kaydı 100.00 Kasa 7.000 153.18 Tic Mal 110.000 102.00 Banka 72.000 191.18 İnd. KDV 19.800 120.00 A Alıcılar 110.000 100.01 Kasa 100.000 120.01 B Alıcılar 110.000 320.00 X Firması 29.800 120.02 C Alıcılar 110.000 2- alınan malın %10 karla satış 120.03 D Alıcılar 110.000 102.00 Bankalar 137.780 100.00 Kasa 5.000 600,18 Y.İ.Stşlar 440.000 600.18 Y.İ.Stş 121.000 391.18 İnd. KDV 79.200 391.18 Hes.KDV 21.780 2-Maliyet kaydı 3-Maliyet kaydı 620.18 S.M.Mlyt 400.000 621.18 S.T.M.Mlyt 110.000 152 Mamuller 400.000 153.18 Tic.Mal 110.000 3-KDV mahsubu 4-KDV mahsubu 391.18 Hes. KDV 79.000 391.18 Hes. KDV 21.780 191.18 İnd.KDV 72.000 191.18 İnd. KDV 19.800 360.18 Öde.KDV 7.000 360.18 Öde.KDV 1.980 4-Dönem sonu 5- Dönem sonu 690.00 Dön.K/Z 400.000 690.00 Dön. K/Z 110.000 620.18 S.M.M. 400.000 621.18 S.T.M.Mlyt 110.000 600.18 Y.İ.Stş 440.000 600.18 Y.İ.Stşlar 121.000 690.00 Dön.K/Z 440.000 690.00 Dön. K/Z 121.000 5-Dönem karı ve Yas. Yük. 6-Dönem karı ve Yas. Yük. 690.00 Dön.K/Z 40.000 690.00 Dön.K/Z 11.000 691.00 DKYY.K 8.000 691.00 DKYY.K 2.200 692.00 D.Net Karı 32.000 692.00 D.Net Karı 8.800 6-Karın Bilancoya.Aktarımı 7-Karın Bilancoya.Aktarımı 692.00 D.Net Karı 32.000 692.00 D.Net Karı 8.800 590.00 D.Net Karı 32.000 590.00 D.Net Karı 8.800 7-Ver.Karşı. Bilancoya.Aktarımı 8-Ver.Karşı. Bilancoya.Aktarımı 691.00 DKYY.K 8.000 691.00 DKYY.K 2.200 370.00 Kur.ver 8.000 370.00 Kur.ver 2.200 BİLANÇO BİLANÇO 100. Kasa 7.000 500 SERM 400.000 100. Kasa 5.000 500 SERM 100.000 102. Banka 72.000 320.Satıcı 72.000 102.Banka 137.780 320 X Firm 29.800 120.Alıc 440.000 360.18 Ö.KD 7.000 360.18 Ö.KD 1.980 370.00 K.Ver 8.000 370.00 K.V 2.200 590.00 Net K.32.000 590 Net Kar 8.800
Transfer Fiyatlandırma Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı ile ilgili örnek 1
Bursa’da faaliyetini sürdüren X imalatçı A.Ş. ortaklarından gerçek kişi bay V’nin eşi Y’nin babası Eskişehir’de bulunan D Şirketine birim maliyet bedeli olan 100 TL’lik malı 80 TL’ye satmıştır. Ölçü kabul ettiğimiz ÖRNEK’ deki durumla mukayese etmek suretiyle Transfer Fiyatlandırma Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa düzeltme işlemleri anlatılmıştır. X Şirketince üretilen aynı cins emtia için Emsal uygun bedel işletme içi ‘Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi’’ tespitiyle birim/110 TL ‘’Emsallere Uygun Fiyat’’ saptanmış ilişkisiz kişi olan A, B, C ve ilişkili kişi D’ye 1000’er birim emtia satılmıştır ÖRNEK-1 X Firması D Firması 1-Satış Kaydı 1- Alış Kaydı 100.00 Kasa 7.000 153.18 Tic Mal 80.000 102.00 Banka 66.800 191.18 İnd. KDV 14.400 120.00 A Alıcılar 110.000 100.01 Kasa 7.000 120.01 B Alıcılar 110.000 320.00 X Firması 87.400 120.02 C Alıcılar 110.000 2- alınan malın piyasaya satışı 120.03 D Alıcılar 80.000 102.00 Bankalar 137.780 100.00 Kasa 5.000 600,18 Y.İ.Stşlar 410.000 600.18 Y.İ.Stş 121.000 391.18 İnd. KDV 73.800 391.18 Hes.KDV 21.780 2-Maliyet kaydı 3-Maliyet kaydı 620.18 S.M.Mlyt 400.000 621.18 S.T.M.Mlyt 80.000 152 Mamuller 400.000 153.18 Tic.Mal 80.000 3-KDV mahsubu 4-KDV mahsubu 391.18 Hes. KDV 73.800 391.18 Hes. KDV 20.700 191.18 İnd.KDV 72.000 191.18 İnd. KDV 14.400 360.18 Öde.KDV 1.800 360.18 Ö.KDV 6.300 4-Dönem sonu 5- Dönem sonu 690.00 Dön.K/Z 400.000 690.00 Dön. K/Z 80.000 620.18 S.M.M. 400.000 621.18 S.T.M.Mlyt 80.000 600.18 Y.İ.Stş 410.000 600.18 Y.İ.Stşlar 115.000 690.00 Dön.K/Z 410.000 690.00 Dön. K/Z 115.000 5-Dönem karı ve Yas. Yük. 6-Dönem karı ve Yas. Yük. 690.00 Dön.K/Z 10.000 690.00 Dön.K/Z 35.000 691.00 DKYY.K 2.000 691.00 DKYY.K 7.000 692.00 D.Net Karı/Z 8.000 692.00 D.Net Karı/Z 28.000 6-Karın Bilancoya.Aktarımı 7-Karın Bilancoya.Aktarımı 692.00 D.Net Karı/Z 8.000 692.00 D.Net Karı/Z 28.000 590.00 D.Net Karı 8.000 590.00 D.Net Karı 28.000 7-Ver.Karşı. Bilancoya.Aktarımı 8-Ver.Karşı. Bilancoya.Aktarımı 691.00 DKYY.K 2.000 691.00 DKYY.K 7.000 370.00 Kur.ver 2.000 370.00 Kur.ver 7.000 BİLANÇO BİLANÇO 100. Kasa 7.000 500 SERM 400.000 100.00 Kasa 98.000 500 SERM 100.000 102.Banka66.800 320 Sat. 72.000 102.00 Bnk 130.700 320 X Firm 87.400 120. Alıc 410.000 360. Ö.KD 1.800 360.18 Ö.KD 6.300 370.00 K.Ver 2.000 370.00 K.V 7.000 590.00 Net K. 8.000 590 Net Kar 28.000
Düzeltme işlemi: X firmasınca D Firmasına Transfer Fiyatlandırma Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı (hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı) yapıldığından Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi’’ tespitiyle birim/110 TL ‘’Emsallere Uygun Fiyat’’dan 1000 adet emtia tutarı 110.000 TL-80.000 TL= 30.000 TL hesap dönemi sonu veya geçici vergi döneminde 950.XX Matraha Dahil Edilecek K.K.E.Giderler 30.000 951.XX Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler Al.Hs 30.000 Nazım hesaplara alarak Dönem Kurum Kazancına ilave etmek suretiyle hesaben düzeltme yaparak, Kurum Kazancı : 10.000 Kan. Kab. Ed. Gid. :30.000 Vergiye Tabi Matrah :40.000 Hesaplanan Kur. Verg : 8.000 TL olarak beyan etmesi ve ödemesi gerekmektedir aksi takdirde 8.000 – 2.000= 6.000 TL 213 sayılı vergi usul kanunun 30, 341 ve 344. maddeler gereğince ziya uğratılan vergiye bir kat vergi ziyaı cezası kesilerek aynı kanunun 112. madde gereğince vergi aslı için tahakkuk tarihine kadar da gecikme faizi aranacaktır. İlişkili D Firması ise hesap dönemi sonu veya geçici vergi döneminde 952.XX Vergiye Tabi Olmayan Gelirler Matrahtan İndirilecek Diger Tut 30.000 953.XX Matrahtan İndirilecek Tutarlı Alacaklar Hesabı 30.000 hesaben Düzeltme yapmak suretiyle; Kurum Kazancı : 35.000 Kur. Ver. Beyanı 46. satır Diğer ind : 30.000 Vergiye Tabi Matrah : 5.000 Hesaplanan Kurumlar vergisi : 1.000 TL olarak düzelttiği kurumlar vergisi beyanıyla düzetmek suretiyle 6.000 TL kurumlar vergisi yükünden kurtulmuş olacaktı.
| 
